ޢަދުނާން ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް

ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާފުނުވުން

- އެމީހަކަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ކޮބައިކަން އެމީހަކަށް ދޭހަވާ ބަހަކުން ލަސްނުކޮށް އެންގުމުގެ މަޤްސަދަކީ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް، އެ މީހާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ ކުށުގެ ޢަމަލުތަކުގެ ތަފްސީލްތައް ފަހުމުވުމާއި، އެ ކުށުން ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިދިނުންކަން.

ހެކީގެ ބާވަތާއި ޢަދަދު

- ވަކި ކުށެއް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނުގައި ވަކި ޢަދަދެއްގެ ނުވަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ ހެކި ހުރުން ލާޒިމްނުކުރާނަމަ، އެ ކުށެއް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި ވަކި ހެކިތަކަކަށް ބަރޯސާވުން ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމްނުކުރެވޭނެކަން.

- ހުށަހެޅޭ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ހޯދާފައިވާ ހެކިތަކެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިފައި، އެ ހެކިތަކަކީ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ހެކިތަކެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި އެ ހެކިތައް ވަޒަންކޮށް އެ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެކަން.

ގާތްތިމާގެ މީހުންގެ ހެކިބަސް

- ފިޤްހު ޢިލްމުވެރިންގެ އުސޫލު: ހެކިވެރިޔާއަކީ ހެކިބަސް އަދާ ކުރުމުގެ ސަބަބުން މަންފާއެއް ލިބޭ ނުވަތަ ގެއްލުމެއް ދުރުކޮށްދޭ ހާލަތުގައި ހުރި މީހަކު ކަމުގައިވެގެން ނުވާނެކަން.

- ޖިންސީ ގޯނާގެ ޝަކުވާކުރާ ކުޑަކުދިން: މިފަދަ ކުދިންނަކީ ހެކިބަސް އަދާކުރުމުގެ ސަބަބުން މަންފާއެއް ފޯރުކޮށްދީ، މީހަކަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ގެއްލުމެއް ދުރުކޮށްދެވޭ ޙާލަތުގައި ތިބޭ ކުދިންނޫން ކަން. ކުޑަކުދިންނަކީ އެހެން މީހުންގެ ފަރާތުން ރައްކާތެރިކަމާއި ޙިމާޔަތް ލިބުން ލާޒިމް ބައެއްކަން.

- ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި ގުޅުވާލެވޭ އެހެނިހެން ހެކިތައް ހުންނަ ޙާލަތުގައި، ގާތް ތިމާގެ މީހުންގެ ހެކިބަހަކީ ބާރުގަދަ ޤަރީނާއެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެކަން. (މިސާލު: އަނިޔާ ލިބޭ ކުއްޖާގެ މަންމަ)

ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވުން

- އެއީ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ކުށުގެ ހުރިހާ ރުކުނެއް ސާބިތުވުންކަން.

- ކުށެއްގެ ހުރިހާ ރުކުނެއް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ކުށުގެ ޢަމަލާ ގުޅިފައިވާ ހުރިހާ ވަކިވަކި ވާޤިއާތައް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އުސޫލާއި، ކުށުގެ އެންމެހައި ރުކުންތައް އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ މުޅިން ތަފާތު ދެ ކަމެއްކަން.

ކާފީ ހެކި

- ކާފީ ހެއްކަކީ (PRIMA FACIE OR PRESUMPTIVE) މައްސަލައިގެ ވާޤިއާއެއް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި ފުދޭ ހެކިކަން. އެއީ އެ ވާޤިއާއެއ ސާބިތުކުރުމަށް އިތުރު އެހެން ހެއްކެއްގެ ބޭނުން ޖެހުމަކާއިނުލައިކަން. އެއީ އެ ވާޤިއާއެއް ނަފީކުރާން ހެކިތަކެއް ނެތް ޙާލަތުގައިކަން.

ވިޓްނެސް ލީޑްކުރުން

- އެއީ ހެކިވެރިޔާއަށް ހެކިބަސް ލައިދީ (leading questions)، ސުވާލުކުރާ ފަރާތަށް ފަހިވާ ގޮތަށް ހެކިވެރިޔާގެ ކިބައިން ޖަވާބު ހޯދުންކަން.

- ހެކިން ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ދީފައިވާ ބަޔާން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އިއްވައި، ހަނދާން އާކޮށްދިނުމަކީ (memory refresh) ވިޓްނެސް ލީޑްކުރުމެއް ނޫންކަން.